SAM-schaal (NIEUWE VERSIE - hier eenvoudig downloadbaar)

1. Aanleiding en opzet

Naast kennis zijn de afgelopen jaren attitudes en vaardigheden steeds belangrijker geworden, ook in de ondernemingen. Dit blijkt duidelijk bij aanwerving, promotie, het toewijzen van taken, functioneringsgesprekken, competentiemanagement, enz ...

Al in 1995 pikte de werkgeversorganisatie VKW hier een eerste keer op in met de lancering van de Schaal voor Attitude Meting. VKW wilde scholen, die steeds meer met deze attitudevorming te maken kregen, een hulpmiddel aanreiken en ontwikkelde deze schaal als een gemeenschappelijk begrippenkader, bruikbaar in onderwijs en bedrijfsleven. De Schaal voor Attitude Meting, in het werkveld beter bekend als de SAM-schaal, kende sinds 1995 een aanzienlijk succes. Heel wat bedrijven, organisaties, scholen, onderwijsinstellingen gebruiken de schaal, in min of meer aangepaste vorm, als basis voor de ontwikkeling van eigen schalen of meetinstrumenten. Na een kleine tien jaar drong zich echter een actualisatie van de schaal op. De nieuwe versie kan u vanaf deze pagina downloaden.


2. Doelstelling van de SAM-schaal en gebruik

De SAM-schaal helpt de scholen om leerlingen te beoordelen, te begeleiden, te stimuleren en te oriënteren. Het kan een impuls zijn om attitudes en vaardigheden te beoordelen in het kader van vakkenoverschrijdend projectwerk, in het kader van Begeleid Zelfstandig leren, in het kader van werkvormen als mini-onderneming, leerbedrijf, oefenfirma ...

Dit instrument is ook ontworpen als gespreksbasis voor contacten tussen scholen en ondernemingen: bij leerlingenstages, bij de tewerkstelling in het kader van het deeltijds onderwijs… Zowel ondernemers als leraren kunnen de leerlingen scoren op de schaal en de resultaten vergelijken. Uiteraard kunnen ook ondernemingen deze schaal gebruiken bijvoorbeeld bij functioneringsgesprekken, loopbaanbegeleiding, bijscholingsprogramma’s, enz ...

De Schaal voor de meting van Attitudes en Vaardigheden is een echte graadmeter. Welke symptomen, criteria en kritische punten geven aan dat iemand onvoldoende, matig, goed of zeer goed scoort in een bepaalde attitude? Op dergelijke vragen biedt deze schaal een afdoend antwoord.

Het is dus zeker niet de bedoeling dat bij iedere leerling telkens alle attitudes en vaardigheden gemeten, geëvalueerd en opgevolgd worden. Het is aan de evaluator (leraar) om uit te maken welke attitudes op dat gegeven ogenblik van belang zijn. Alles hangt dus af van de context.


3. Verschillen tussen de oorspronkelijke en de nieuwe SAM-schaal

I. De vernieuwde Schaal voor meting van Attitudes en Vaardigheden telt meer attitudes en vaardigheden dan de oorspronkelijke schaal. Het aantal werd van 13 naar 18 uitgebreid. Sommige van de attitudes uit de eerste schaal werden weggelaten (vb. kostenbewustzijn, klantgerichtheid) omdat ze in een schoolomgeving moeilijk te meten vallen. Andere attitudes en vaardigheden die in onze maatschappij en het bedrijfsleven aan belangrijkheid winnen, werden toegevoegd: assertiviteit, communiceren, flexibiliteit, omgaan met stress ...

II. We spreken in deze versie ook van attitudes en vaardigheden. Stapsgewijs worden leerplannen geschreven binnen het ‘competentiegericht leren’. Onder het begrip competentie verstaan we een verzameling van kennis, attitudes en vaardigheden die een persoon inroept om een bepaalde taak uit te voeren. In de evaluatie van de leerplandoelstellingen zal, naast de evaluatie van kennis, ook de evaluatie van vaardigheden en attitudes een plaats kunnen krijgen. Ook in het kader van vakkenoverschrijdend projectwerk, in het kader van Begeleid Zelfstandig leren, in het kader van werkvormen als mini-onderneming, leerbedrijf, oefenfirma… kan de SAM-schaal als evaluatie-instrument gebruikt worden om vaardigheden en attitudes te evalueren.

III. Omwille van het feit dat rond sommige topics gediscussieerd kan worden over het feit of het nu een attitude of een vaardigheid is, hebben we in de vernieuwde SAM-schaal gekozen om die niet expliciet verder op te delen. Deze attitudes en vaardigheden werden op hun beurt wel ondergebracht in vier grote clusters: persoonlijke, organisatorische, sociale & cognitieve attitudes en vaardigheden.

IV. Ook de omschrijving van de attitudes en vaardigheden werd aangepast, met meer oog voor gebruik in het onderwijs en beter aansluitend op de dagdagelijkse klasrealiteit. Hierdoor wordt de schaal zowel klassikaal bruikbaar als voor projecten in samenwerking met het bedrijfsleven. Uiteraard staat het scholen of ondernemingen vrij om een en ander nog verder te specificeren.

V. Het toepassingsgebied van de oorspronkelijke SAM-schaal zag VKW vooral in de finaliteitsjaren van het onderwijs: de derde graad BSO en TSO, specialisatiejaren BSO en TSO, bachelor- en masteropleidingen. Nu willen we dit toepassingsgebied uitbreiden naar het volledige secundair onderwijs. Het evaluatie-instrument kan perfect naast of geďntegreerd in de bestaande evaluaties, meestal gericht op het meten van kennis, gebruikt worden.


4. Workshops

Scholen en Pedagogische Begeleidingsdiensten kunnen op een spreker van VKW beroep doen om in een workshop het gebruik van de nieuwe SAM-schaal te duiden. Dit kan in het kader van bijvoorbeeld nascholing, een pedagogische studiedag… De duurtijd van de sessies variieert tussen 1 en 3 uur . De spreker geeft tijdens deze workshops geďnteresseerde leraars uitleg over de diverse mogelijkheden van de SAM-schaal.
Info cfr. Workshops


5. Gelieve feedback te geven

Het is voor ons enorm belangrijk om te weten in welke context de vernieuwde SAM-schaal gebruikt wordt. Daarom zouden we het enorm appreciëren dat u ons via de feedback-module (rechts) daarvan op de hoogte brengt. Via deze module verzamelen we informatie over de context waarin de schaal gebruikt wordt, over het gebruik bij evaluaties en mogelijke tips.

Het is namelijk de bedoeling om de nodige best-practices te verzamelen zodat deze via workshops of pedagogische studiedagen verspreid kunnen worden.

Voor vragen en inlichtingen:
Serge Huyghe, 03/829 25 04
of via e-mail: serge.huyghe@vkw.be

Nieuwe SAM-schaal  

Gratis Word viewer